Στοιχεία Χριστιανικής Αρχαιολογίας

Πληροφορίες

Περιεχόμενο μαθήματος

Περιεχόμενο μαθήματος

ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Χριστιανική Αρχαιολογία είναι η επιστήμη ,που εξετάζει συστηματικά και από κάθε πολιτιστική άποψη, τα αρχαία Χριστιανικά Μνημεία και γενικά την καλλιτεχνική παραγωγή ολόκληρου του Χριστιανικού κόσμου , ασχολείται με τα μνημεία τέχνης από την εμφάνιση του Χριστιανισμού έως των ημερών μας.

Η Χριστιανική Αρχαιολογία -σε αντίθεση προς τη Φιλολογία ,που εξετάζει τα μνημεία του λόγου-ασχολείται με τα Μνημεία της Τέχνης είτα αυτά είναι γνωστά από την Εκκλησιαστική Γραμματεία, είτε διασώθηκαν, είτε έρχονται σε φως από τις ανασκαφές. Τα χριστιανικά αυτά Μνημεία μπορούν να διαιρεθούν σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: σε έργα Αρχιτεκτονικής, σε έργα Ζωγραφικής, σε έργα Γλυπτικής και σε έργα Μικροτεχνίας ή Βιοτεχνίας.

1. Η Αρχιτεκτονική υποδιαιρείται: α) στην Εκκλησιαστική, με αντικείμενο εξετάσεως τους ναούς ,τα μοναστήρια, τα βαπτιστήρια, τα κωδωνοστάσια,τους τάφους κ.λπ., β) στην κοσμική ή λαϊκή, που μελετά τις ιδιωτικές χριστιανικές οικίες ,τα ανάκτορα ,τους ξενώνες, τους λουτρώνες, τα νοσοκομεία, τις βιβλιοθήκες κ.α.

2.Η Ζωγραφική ασχολείται με : α) τις τοιχογραφίες (νωπογραφίες και ξηρογραφίες), β) τις φορητές εικόνες ή ξυλογραφίες, γ) τις μικρογραφίες, που στόλιζαν αυτά που λέμε εικονογραφημένα χειρόγραφα, δ) τα ψηφιδωτά ή μωσαϊκά και ε) τα σμάλτα, τα οποία οι Βυζαντινοί ονόμαζαν «χυμευτά έργα».

3.Η Γλυπτική περιλαμβάνει: α) τα περίοπτα αγάλματα (εκείνα δηλ. που τα βλέπομε απ΄ όλες τις πλευρές).Αυτά είναι λίγα ,γιατί τα απέφευγαν οι Χριστιανοί από αντίδραση προς τους ειδωλολάτρες, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν πάρα πολύ τα αγάλματα, β) τα διάφορα ανάγλυφα, που είναι πολλά, γιατί τα χρησιμοποιούσαν πολύ οι Χριστιανοί, γ) τα διάφορα διακοσμητικά γλυπτά, όπως είναι τα κιονόκρανα ,τα τέμπλα, οι άμβωνες ,οι επισκοπικοί θρόνοι κ.α. Εδώ ανήκουν επίσης : τα μεταλλικά κουτιά (από χρυσό ,άργυρο, χαλκό),οι σταυροί (μεταλλικοί ή ξύλινοι),τα εγκόλπια, τα πολυκάνδηλα, οι λειψανοθήκες κα πολλά άλλα.Τα έργα αυτά στολίζονταν με ωραιότατα γλυπτά κοσμήματα. Ας σημειωθεί ακόμη ότι στη Γλυπτική υπάγεται και η Νομισματική, που εξετάζει τα νομίσματα (ιστορία, ύλη ,παραστάσεις πάνω στα νομίσματα κ.λπ.)

4.Η Μικροτεχνία ή Βιοτεχνία περιλαμβάνει : α) τα υφαντά (κυρίως άμφια, κεντητές εικόνες κ.α.) β) τα υαλουργικά είδη (φιάλες, ποτήρια, κανδήλια με σκαλίσματα ,φεγγίτες παραθύρων κ.λπ.), γ) τα κεραμικά, όπως είναι οι λύχνοι ,τα αγγεία, τα πιάτα κ.α. με ποικίλες διακοσμήσεις και παραστάσεις.

Στα παραπάνω χριστιανικά έργα τέχνης εκφράζεται-και με τον καλύτερο μάλιστα τρόπο- η πίστη ,το δόγμα και η λατρεία των Χριστιανών. Με τα έργα αυτά γνωρίζουμε άμεσα τη θρησκευτική τέχνη των διαφόρων περιόδων του Χριστιανισμού και κατανοούμε περισσότερο το Χριστιανικό Πολιτισμό.